Kalkulator BMI: sprawdź swój wskaźnik masy ciała

Krótka historia BMI

Belgijski matematyk i statystyk Adolphe Quetelet opracował podstawy dzisiejszego wskaźnika już w latach trzydziestych XIX wieku, badając rozkład wzrostu i wagi w populacji na potrzeby statystyki społecznej, a nie medycyny indywidualnego pacjenta. Nazwę body mass index i szersze zastosowanie kliniczne wskaźnik zyskał dopiero w latach osiemdziesiątych XX wieku, głównie dzięki pracom amerykańskiego fizjologa Ancela Keysa, który porównał go z innymi metodami szacowania otyłości i uznał za najlepszy prosty wskaźnik przesiewowy dostępny bez specjalistycznego sprzętu.

Od tego czasu BMI stało się standardowym narzędziem statystyk zdrowotnych na całym świecie, używanym między innymi przez Światową Organizację Zdrowia do porównywania poziomu otyłości między krajami i śledzenia trendów w czasie, mimo znanych ograniczeń indywidualnych, które opisujemy w dalszej części strony.

BMI a inne wskaźniki masy ciała

BMI to nie jedyny wskaźnik używany do oceny masy ciała i ryzyka zdrowotnego. Wskaźnik talia-biodra (WHR, waist-hip ratio) porównuje obwód talii do obwodu bioder i lepiej niż samo BMI wskazuje na rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, zwłaszcza tej gromadzącej się w okolicy brzucha. Część kalkulatorów online oblicza WHR obok BMI właśnie z tego powodu, jako uzupełnienie, a nie zamiennik.

Procentowa zawartość tkanki tłuszczowej to kolejny wskaźnik, dokładniejszy od BMI, ale wymagający dodatkowego pomiaru, na przykład kaliperem, wagą z analizą bioimpedancji albo w gabinecie specjalisty. Dla większości osób w codziennym monitorowaniu wagi samo BMI w połączeniu z regularnym ważeniem się i obserwacją, jak leży na Tobie ubranie, wystarcza jako prosty, darmowy wskaźnik orientacyjny.

Czym jest BMI i jak się je liczy

BMI, czyli wskaźnik masy ciała (z angielskiego body mass index), to prosty wzór łączący wagę i wzrost w jedną liczbę: wagę w kilogramach dzieli się przez wzrost w metrach podniesiony do kwadratu. Wzór opracował belgijski statystyk Adolphe Quetelet w XIX wieku, a Światowa Organizacja Zdrowia przyjęła go jako standardowe narzędzie przesiewowe do szybkiej oceny masy ciała w populacji.

BMI nie mierzy bezpośrednio ilości tkanki tłuszczowej ani mięśniowej, tylko relację wagi do wzrostu. To zaleta (prostota, wystarczy jedna liczba) i jednocześnie ograniczenie tego wskaźnika, o czym więcej w dalszej części strony.

Tabela klasyfikacji BMI według WHO

Poniższa tabela pokazuje pełną klasyfikację BMI dla osób dorosłych, stosowaną przez Światową Organizację Zdrowia.

Przykład liczbowy

Weźmy osobę o wzroście 170 cm i wadze 70 kg. Wzrost w metrach do kwadratu wynosi 1,7 razy 1,7, czyli 2,89. Dzieląc 70 kg przez 2,89, otrzymujemy BMI równe około 24,2, co mieści się w kategorii wagi prawidłowej według tabeli powyżej, tuż poniżej górnej granicy tego zakresu.

Dla porównania: przy tym samym wzroście 170 cm, waga 85 kg dałaby BMI około 29,4 (górna granica nadwagi), a waga 95 kg dałaby BMI około 32,9 (otyłość pierwszego stopnia). Widać, że przy stałym wzroście różnica kilkunastu kilogramów potrafi przesunąć wynik przez kilka kategorii klasyfikacji.

Ograniczenia BMI, o których warto wiedzieć

BMI nie odróżnia masy mięśniowej od tkanki tłuszczowej. Osoba bardzo wysportowana, z dużą masą mięśniową i niskim poziomem tkanki tłuszczowej, może uzyskać wynik w kategorii nadwagi, mimo że pod względem zdrowotnym jest w bardzo dobrej formie. Podobnie osoba starsza z niską masą mięśniową może mieć BMI w normie, mimo relatywnie wysokiego udziału tkanki tłuszczowej.

Wskaźnik nie uwzględnia też rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w organizmie, a to ma znaczenie zdrowotne: tłuszcz trzewny (w okolicy brzucha) wiąże się z większym ryzykiem niż tłuszcz podskórny na innych częściach ciała, nawet przy tym samym BMI. Z tych powodów lekarze i dietetycy traktują BMI jako jedno z wielu narzędzi przesiewowych, a nie jedyny wyznacznik zdrowia czy sylwetki.

Co dalej po sprawdzeniu BMI

Jeśli Twój wynik BMI sugeruje nadwagę lub otyłość, a celem jest redukcja wagi, sprawdź swoje dzienne zapotrzebowanie kaloryczne w głównym kalkulatorze kalorii, a potem porównaj tempo redukcji w kalkulatorze deficytu kalorycznego. Jeśli natomiast wynik wskazuje na niedowagę, te same narzędzia pomogą oszacować nadwyżkę kaloryczną potrzebną do zdrowego przyrostu masy ciała.